---

درآمد های صدا و سیما از تبلیغ هایی که در تعرفه های پخش آگهی وجود ندارد
فریده عنایتی: کودکان زیر 10 سال داخل استودیو نشسته اند. خوشحال و خندان به شعر هایی که مجید قناد و چند مرد همراهش در برنامه «جمعه به جمعه» می خوانند، گوش می دهند و آنها را در خواندن شعرها همراهی می کنند. شعرهایی که در اصل تبلیغی برای محصولات «نادی» است. شعرهایی با قافیه که در ذهن هر کودکی خواهد نشست. در ذهن نشستنی که بیشتر از اینکه قرار باشد کودک را در برنامه ای مناسب در سن و سالش قرار دهد، آن را به یک وسیله برای پخش آگهی تبدیل کرده است. آگهی که برخلاف دیگر آگهی های پخش شده از صدا و سیما تعرفه ای برایش تعریف نشده است. حتی در لیست تعرفه پخش آگهی صدا و سیما هم بند و سطری به عنوان تبلیغ داخل و حین پخش برنامه دیده نمی شود.

از دو هزار تومان شروع می شود تا 16 میلیون تومان می رسد، هزینه پخش هر یک ثانیه تبلیغ در آنتن صدا و سیما. هزینه هایی که در جدول ها و طبقه های مختلف در ساعات مختلف شبانه روز، برنامه ها و مدل های مختلف آورده شده است. مدل هایی که شامل انواع گزارش آگهی یا همان رپورتاژ، حک آرم، دعوت به تماشا، زیرنویس، بین برنامه و بعد از برنامه می شود. البته باید پخش آگهی در حین پخش برنامه هم به این موارد اضافه کرد که تعدادش در صدا و سیما ملی هم کم نیست؛ چرا که از برنامه های کودک مثل «جمعه به جمعه» و «عموپورنگ» گرفته تا برنامه آشپزی «سامان گلریز» و سریال های مختلف دیگر به راحتی دیده می شود.

به هر حال، هر برنامه در رادیو و تلویزیون دارای یک «طبقه» است که هزینه تبلیغات هم با توجه به همین طبقه در هر برنامه مشخص می شود. هزینه پیام های بازرگانی بر اساس قیمت پایه هر ثانیه در هر طبقه و ضریب ماه های سال، مشخص می شود که در جدول تعرفه های پخش آگهی صدا و سیما وجود دارد.

هر ثانیه آگهی در تلویزیون ایران در طبقه یک، از دو هزارتومان شروع می شود و در طبقه 35 که بالاترین طبقه آگهی است به یک میلیون و80 هزار تومان می رسد. با این حال بعضی برنامه ها خارج از این تعرفه هستند و قیمت پخش آگهی در آنها چندین برابر آخرین طبقه می شود و از طرفی هم برای برخی از برنامه های بسیار پرمخاطب، به آخرین طبقه، درصدی هم اضافه می شود. به طوری که پخش هر یک ثانیه آگهی در برنامه ای مثل برنامه ورزشی نود، 16‌میلیون‌ و 286‌هزار و 400‌ تومان است.

قرار دادهای پخش آگهی در صدا و سیما شامل دو نوع قرار داد می شود. در هر دو نوع قراردادی که در اداره کل بازرگانی وجود دارد، هزینه هر ثانیه رپورتاژ در یک برنامه بین 60 تا 70 درصد نرخ طبقه آن برنامه، قیمت هر ثانیه حک آرم شرکت ها در یک برنامه 50 درصد نرخ طبقه آن است.

همین طور قیمت دعوت به تماشای برنامه ها بسته به قبل، بین یا بعد برنامه فرق می کند و بین 80 درصد تا دو برابر نرخ طبقه برنامه می شود. نرخ هر ثانیه زیرنویس در یک برنامه به اندازه نرخ طبقه همان برنامه و قیمت آگهی های بین برنامه، بین 5/1 تا دو برابر نرخ طبقه همان برنامه است. قیمت آگهی بعد از یک برنامه هم بین 60 تا 80 درصد نرخ طبقه هر برنامه هزینه دارد. البته باید در نظر گرفت که قوانینی هم برای مدت آگهی ها وجود دارد؛ مثلامدت آگهی مستقیم (تیزر) در تلویزیون 15 ثانیه و در رادیو 10 ثانیه تعیین می شود و کمتر از آن هم همان 15 ثانیه و 10 ثانیه محاسبه می شود.

در تعرفه های آگهی های صداوسیما به پخش آگهی محصولات داخلی توجه شده است به طوری که برای تبلیغ اجناس خارجی دو برابر هزینه تبلیغ اجناس ساخت داخل منظور شده و آگهی کالاهای تحت لیسانس خارجی یا محصولات ساخت مشترک هم، هزینه ای 1/1 برابر هزینه تبلیغ کالاهای داخلی دارند. معمولاشرکت هایی که به میزان بالایی آگهی سفارش می دهند، از قراردادهای تیپ 2 اداره کل بازرگانی صداوسیما استفاده می کنند که هزینه ها در آن ارزان تر تمام می شود.

البته باز هم در هیچ کدام از طبقه ها و قرار دادهای صدا و سیما، نمونه های پخش آگهی تازه به بازار آمده یا همان در حین برنامه به چشم نمی خورد و مشخص نیست که برای هر یک ثانیه ای که مجید قناد محصولات نادی را در دستش گرفته و برای کودکان شعر می خواند، شرکت «نادی»، چند تومان پرداخت شده است. مبلغی که مسلما برای پرداخت کنندگان این مدل تبلیغ به صرفه است چرا که به طور کامل و همراه با خاطره ای خوب در ذهن کودکان نقش خواهد بست، در حالی که در اروپا به تدریج قوانین منع تبلیغات برای کودکان فراگیر می‌شود. چرا که به عقیده کارشناسان، «کودکان توان درک موضوع تبلیغات را ندارند و تبلیغات‌چی‌ها هم از کودکی و ناپختگی آنها سوءاستفاده می‌کنند». آمارها هم نشان می دهد که ۷۰ درصد کودکان از تبلیغات در نحوه رفتار خوب تاثیر می گیرند. ۶۰ درصد والدین از تمایل کودک به خرید اجناس تبلیغ شده سخن می گویند.

تمام این موارد در حالی است Ú©Ù‡ با یک حساب سرانگشتی در میزان تعرفه های پخش Ø¢Ú¯Ù‡ÛŒ Ú©Ù‡ خود صدا Ùˆ سیما عنوان Ù…ÛŒ کند، اگر در بهترین حالت در هر ساعت، 15 دقیقه Ø¢Ú¯Ù‡ÛŒ پخش کند، با میانگین 500 هزار تومان، Ù…ÛŒ توان گفت Ú©Ù‡ این سازمان هر روز، یک میلیارد Ùˆ 80 میلیون تومان Ùˆ هر سال سه هزار Ùˆ 942 میلیون تومان  ØªÙ†Ù‡Ø§ از ناحیه پخش Ø¢Ú¯Ù‡ÛŒ ها در آمد دارد. البته این میزان به غیر از آن تبلیغ های حین برنامه ای است Ú©Ù‡ در تعرفه ها وجود ندارد. سال گذشته صدا Ùˆ سیما تنها از محل Ø¢Ú¯Ù‡ÛŒ ها نزدیک به یک هزار میلیارد تومان درآمد داشته است. برخی برآوردهای غیررسمی نشان Ù…ÛŒ دهد این میزان درآمد برای سال جاری به 750 میلیون تومان رسیده است.